fa ارزیابی فعالیت‌ها و برنامه‌های سلامت مدارس در حوزه رژیم غذایی و تغذیه سالم در شهر تبریز در سال 1396 تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="font-family:b nazanin;">زمینه و هدف:</span></strong><span style="font-family:b nazanin;"> عادات غذایی ضعیف و تغذیه ناسالم به همراه سطح فعالیت فیزیکی از علل عمده افزایش وزن و چاقی در کودکان و نوجوانان می باشد. با توجه به اهمیت سلامت مدارس و تغذیه کودکان و نوجوانان، این مطالعه با هدف ارزیابی برنامه‌های بهداشت مدارس در حوزه رژیم غذایی و تغذیه سالم با استفاده از پروفایل سلامت مدارس از دیدگاه مدیران و مربیان مدارس شهر تبریز انجام شد. &nbsp;</span><br> <strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b nazanin;">روش پژوهش:</span></span></strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b nazanin;"> مطالعه‌ی حاضر، مطالعه‌ای مقطعی- کاربردی است که در سال 1396 در شهر تبریز انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه مدیران و مربیان سلامت مدارس بود. نمونه گیری در مرحله‌ی اول به روش طبقه ای و در مرحله‌ی دوم به صورت تصادفی ساده انجام شد. تعداد 93 مدرسه وارد پژوهش شدند. ابزار جمع آوری داده‌ها پروفایل سلامت مدارس ویژه مدیران و مربیان سلامت مدارس بود. داده‌ها با استفاده از نرم افزار </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;">₂₂</span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b nazanin;"> </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman,serif;">SPSS</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"> </span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b nazanin;">و از طریق آمار توصیفی (فراوانی و درصد) و آمار تحلیلی (من- ویتنی و کروسکال والیس) تجزیه و تحلیل شد. </span></span><br> <strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b nazanin;">یافته‌ها:</span></span></strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b nazanin;"> بر اساس‌یافته‌ها، 84/9 درصد مدارس دارای فروشگاه، غذا خوری ‌یا بوفه برای تهیه میان وعده‌های غذایی، نوشیدنی‌ها و سایر خوراکی‌ها بودند. فعالیت‌های ترویجی از قبیل تشویق دانش آموزان به نوشیدن آب (94/6درصد)، ترویج استفاده از میوه جات و سبزیجات در مدرسه و فراهم کردن اطلاعات مفید و ضروری برای دانش آموزان و خانواده‌های آنان (76/3 درصد) توسط اکثر مدارس اجرا می شد. 90/3 درصد مدارس مانع تبلیغات آبنبات و شیرینی، فست فود و نوشابه گازدار در محیط مدرسه شده بودند و 75/3 درصد مانع تبلیغات آبنبات و شیرینی، فست فود و نوشابه گازدار در نشریات و کوریکولوم آموزشی مدرسه شده بودند.&nbsp; </span></span><br> <strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b nazanin;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b nazanin;"> اکثر مدارس در زمینه فراهم نمودن مواد غذایی و خوراکی‌های سالم و اختصاص فضایی مناسب جهت صرف صبحانه و میان وعده‌های غذایی فعالیت زیادی ندارند. عملکرد بیشتر مدارس در خصوص فعالیت‌های ترویجی و آموزشی، منع تبلیغات مواد غذایی مضر و دسترسی به منبع رایگان آب آشامیدنی سالم مناسب بوده است.‌ یافته‌های این مطالعه می تواند به مدیران و مسئولان بهداشتی کمک نماید تا با شناخت وضعیت موجود، برنامه‌ها و اقدامات لازم را در راستای حل مشکلات و رفع نقاط ضعف انجام دهند. </span></span><br> &nbsp; <strong>Background:</strong> Poor nutritional habits along with physical activity levels are among the main causes of obesity and overweight in children and teenagers. Considering the importance of school health and nutrition for children and teenagers, this study was conducted to assess school health activities and programs in the field of healthy diet and nutrition.<br> <strong>Methods:</strong> This cross-sectional and applied study was conducted in 2017. The statistical population consisted of all school health principals and teachers in Tabriz city. Sampling was done in the first stage by stratified method and in the second stage; a simple random sampling was utilized on 93 schools. The data collection tool was the school health principals and teachers profile. Data were analyzed by SPSS ₂₂ software using descriptive statistics (percentage and frequency/mean &plusmn; SD) and analytical tests (U Mann Whitney and Kruskal-Wallis Tests).<br> <strong>Results:</strong> According to the findings, 84.9 percent of schools had a store, dining room or buffet for snacks, drinks, and other meals. Promotional activities such as encouraging students to drink water (94.6 %), promoting the use of fruits and vegetables in schools, and providing useful and necessary information for students and their families (76.3 %) were conducted by most schools. 90.3 % of schools prevented the advertisement of candy, sweets, fast food and carbonated soft drinks in the school environment, and 75.3 % prevented the advertisement of candy, sweets, fast food and carbonated drinks in publications and school curriculum.<br> <strong>Conclusion:</strong> Most schools do not have much activity in providing healthy food and allocating space for breakfast and meals. Most schools have a good performance profile in terms of educational and training activities, the prohibition of harmful food promotions, and the availability of clean drinking water. Findings of this study can help health managers and health authorities to take the necessary steps to solve the problems based on the status quo.<br> &nbsp; بهداشت مدارس, سلامت مدارس, تغذیه سالم, پروفایل سلامت, سیاست تغذیه School health, Healthy nutrition, Health profile, Nutrition policy 181 192 http://mshsj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-22&slc_lang=fa&sid=1 Rahim Khodayari-Zarnaq رحیم خدایاری زرنق No Assistant Professor, Health Services Management Research Center, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran استادیار، مرکز تحقیقات مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی، تبریز، ایران Jafar Sadegh Tabrizi جعفر صادق تبریزی No Professor, Health Services Management Research Center, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran استاد، مرکز تحقیقات مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی، تبریز، ایران Habib Jalilian حبیب جلیلیان Yes Ph.D. student of health policy, School of Management and Medical Informatics, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran دانشجوی دکتری تخصصی سیاست گذاری سلامت، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی، تبریز، ایران Himan Khezmeh هیمن خزمه No BSc in Healthcare Management, School of Management and Medical Informatics, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran کارشناس مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی، تبریز، ایران Hasan Jafari حسن جعفری No Assistant Professor, Department of Healthcare Management, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran استادیار، گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی، ‌یزد، ایران Mohammad Keihan Sajadi محمد کیهان سجادی No MSc student in Healthcare Management, School of Management and Medical Informatics, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد رشته ی مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی، شیراز، ایران