Management Strategies in Health System

fa طراحی مدل حکمرانی نظام سلامت با تمرکز بر نهادهای مدنی Designing A Health System Governance Model with A Focus on Civil Society تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: حکمرانی نظام سلامت به‌عنوان یکی از مهم‌ترین حوزه‌های مدیریت سلامت عمومی، نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقای کارایی، شفافیت، پاسخگویی و تعامل بین نهادهای ذی‌ربط دارد. در بسیاری از کشورها، توجه به نهادهای مدنی در حکمرانی سلامت به‌منزله ابزاری برای افزایش مشروعیت و کارآمدی تصمیم‌گیری مطرح شده است. با وجود مطالعات گسترده در زمینه حکمرانی سلامت، تمرکز بر نقش نهادهای مدنی در قالب یک مدل بومی کمتر بررسی شده است، لذا هدف این پژوهش، طراحی مدل حکمرانی نظام سلامت با تأکید بر نهادهای مدنی بود. روش پژوهش: مطالعه حاضر با روش ‌آمیخته و طراحی متوالی اکتشافی، در بازه زمانی مهر 1403 تا خرداد 1404 در سه مرحله انجام شد.  در مرحله اول، برای شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های کلیدی، از تکنیک دلفی فازی در 3 دور متوالی استفاده گردید. جامعه آماری شامل 15 نفر از خبرگان حوزه سلامت و نهادهای مدنی شامل خط‌مشی‌گذاران عالی، کارشناسان ارشد وزارت بهداشت، مشاوران وزیر، مدیران سازمان‌های مردم‌نهاد، مدیران و کارشناسان سازمان‌های بیمه‌گر سلامت و نمایندگان بیماران و خانواده‌ها به‌ویژه انجمن‌های حمایتی بیماران خاص بود که با روش نمونه‌گیری گلوله برفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌های این مرحله پرسشنامه دلفی برای خبرگان و در مرحله کمی پرسشنامه محقق‌ساخته مشتمل بر 5 بعد و 24 مولفه بود. روش نمونه گیری مرحله کمی، تصادفی طبقه‌ای و حجم نمونه 386 نفر بود. داده‌ها با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری، تحلیل مسیر و تحلیل عاملی تأییدی از طریق نرم‌افزار Smart PLS 4 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد حکمرانی نظام سلامت با تمرکز بر نهادهای مدنی دارای 5 بعد اصلی است: حکمرانی شبکه‌ای، همکاری و مشارکت، مدیریت منابع مالی، حکمرانی شفافیت و نظارت و ارزیابی. همچنین، یافته‌ها نشان داد تمامی اجزای مدل دارای ارتباط معنی‌داری با مفهوم اصلی بودند و حکمرانی شبکه‌ای بیشترین بار عاملی را در مدل داشت و مشارکت همگانی به‌عنوان مؤلفه کلیدی آن شناسایی شد. نتیجه‌گیری: براساس نتایج، حکمرانی سلامت مبتنی بر نهادهای مدنی می‌تواند موجب ارتقای شفافیت، بهبود کارایی و توسعه تعاملات بین نهادی گردد. نوآوری این پژوهش در تأکید بر نقش جامعه مدنی در حکمرانی سلامت و استفاده همزمان از تکنیک دلفی فازی و مدل‌یابی معادلات ساختاری است. پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران با تقویت جایگاه نهادهای مدنی، شفاف‌سازی سازوکارهای مالی و ایجاد نظام بازخورد مستمر، شرایط لازم برای تحقق حکمرانی متعالی در نظام سلامت را فراهم آورند.  </div> <div style="text-align: justify;">Background: Health system governance, as one of the most critical domains of public health management, plays a decisive role in enhancing efficiency, transparency, accountability, and inter-institutional coordination. In many countries, the inclusion of civil institutions within the framework of health governance has been introduced as an effective mechanism for improving the legitimacy and effectiveness of decision-making processes. Despite the growing body of research on health governance, the specific role of civil institutions within an indigenous model has received limited scholarly attention. Therefore, the present study aimed to design a model of health system governance with an emphasis on civil institutions. Methods: This study employed a mixed-methods approach using an exploratory sequential design, conducted between October 2024 and June 2025, in three stages. In the first stage, the Fuzzy Delphi Technique was applied through three iterative rounds to identify the principal dimensions and key components. The statistical population consisted of 15 experts from the fields of health and civil society, including senior policymakers, Ministry of Health consultants, NGO managers, senior experts in health insurance organizations, and representatives of patient associations, particularly support groups for individuals with chronic conditions. Participants were selected through the snowball sampling method. Data collection instruments included a Delphi questionnaire, an expertise checklist, and a researcher-developed questionnaire comprising five dimensions and 24 components in the quantitative phase. A stratified random sampling method was employed, and sample size included 386 individuals. Data were analyzed using structural equation modeling (SEM), path analysis, and confirmatory factor analysis (CFA) via SmartPLS 4 software. Results: The results revealed that health system governance, focusing on civil institutions, consists of five major dimensions: network governance, collaboration and participation, financial resource management, transparent governance, and monitoring and evaluation. Furthermore, all components of the model showed statistically significant relationships with the main construct, with network governance demonstrating the highest factor loading, and public participation being identified as its key component. Conclusion: According to the findings, civil-society–based health governance can substantially enhance transparency, improve efficiency, and strengthen inter-organizational collaboration. The novelty of this study lies in its emphasis on the role of civil institutions in health governance and the integrated use of the Fuzzy Delphi technique and structural equation modeling. It is recommended that policymakers promote the institutional position of civil organizations, increase the transparency of financial mechanisms, and establish continuous feedback systems to create the necessary conditions for achieving excellent health governance.  </div> حکمرانی, نظام سلامت, نهادهای مدنی Governance, Health System, Civil institutions 211 224 http://mshsj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-903-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyyedeh Maryam Haeri سیده مریم حائری No Ph.D. student of Public Administration, S.R.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Ghanbar Amirnejad قنبر امیرنژاد g.amirnejad@iau.ac.ir Yes Associate Professor, Department of Public Administration, S.R.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشیار، گروه مدیریت دولتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Mansour Zarra-Nejad منصور زراء نژاد No Professor, Department of Economics and Social Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran استاد، گروه اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Gholamreza Memarzade غلامرضا معمارزاده No Professor, Department of Public Administration, S.R.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran استاد، گروه مدیریت دولتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران