Management Strategies in Health System

fa ارزیابی اثربخشی ادراک‌شده و شناسایی چالش‌های آموزش ضمن خدمت کارکنان در یک بیمارستان آموزشی درمانی یزد: یک مطالعه با روش ترکیبی تبیینی متوالی Assessing the perceived effectiveness and identifying challenges of in-service training for staff in a teaching hospital: A mixed-method, sequential explanatory study مدیریت سلامت Health Management پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: آموزش ضمن خدمت کارکنان در مراکز درمانی یکی از مؤلفه‌های مهم توسعه حرفه‌ای و ارتقای کیفیت خدمات است. با این حال، شواهد پیشین نشان می‌دهند که میزان بهره‌گیری از آموخته‌ها در محیط کار می‌تواند تحت تأثیر عوامل فردی، سازمانی و فرایندی قرار گیرد. این پژوهش با هدف ارزیابی اثربخشی ادراک‌شده آموزش‌های ضمن خدمت و شناسایی چالش‌ها و آسیب‌های آن از دیدگاه کارکنان و مدیران در یک مرکز آموزشی‌ـ‌درمانی شهر یزد انجام شد. روش پژوهش: این پژوهش با استفاده از طرح روش‌های آمیخته از نوع تبیینی متوالی در سال‌های ۱۴۰4–۱۴۰3 انجام شد. در مرحله کمی، ۳۰۹ نفر از کارکنان با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای متناسب با حجم انتخاب شدند و پرسشنامه ۲۴ گویه‌ای اثربخشی آموزش ضمن خدمت اسماعیلی را تکمیل کردند. این ابزار، ادراک کارکنان از تأثیر آموزش بر سه بُعد توسعه دانش، بهبود مهارت‌ها و ایجاد یا تغییر نگرش را در مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت ارزیابی می‌کند و دامنه نمره کل آن ۲۴ تا ۱۲۰ است. داده‌های کمی با آزمون‌های t مستقل و تحلیل واریانس یک‌طرفه با استفاده از نرم‌افزار SPSS 26 تحلیل شدند. در مرحله کیفی، یافته‌های کمی برای تبیین عمیق‌تر ادراک کارکنان از اثربخشی آموزش و هدایت مصاحبه‌ها به کار گرفته شد. در این مرحله، با ۳۰ نفر از مدیران و کارکنان منتخب به روش نمونه‌گیری هدفمند، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام شد. داده‌های کیفی با تحلیل مضمون هدایت‌شده، بر اساس ابعاد ساختاری، فرایندی و زمینه‌ای الگوی سه‌شاخگی و با استفاده از نرم‌افزار MaxQDA 2020 تحلیل شدند. یافته‌ها: میانگین نمره کل اثربخشی ادراک‌شده آموزش ضمن خدمت 27/68 ± 87/57 (از ۱۲۰ نمره؛ ۷۳ درصد از حداکثر) بود. میانگین نمرات ابعاد توسعه دانش، بهبود مهارت‌ها و ایجاد یا تغییر نگرش به‌ترتیب 6/71 ± 21/86 (از ۳۰)، 7/88 ± 25/79 (از ۳۵) و 13/43 ± 39/91 (از ۵۵) گزارش شد؛ پس از استانداردسازی بر حسب تعداد گویه‌ها، سه بُعد در سطح مشابهی بودند (6/72 تا ۷/۷3 درصد از حداکثر). تفاوت نمرات هر سه بُعد برحسب گروه شغلی، سطح تحصیلات، وضعیت استخدامی و سابقه کار معنی‌دار بود (0/001 >p ). برحسب جنسیت، نمرات مهارت (0/045 =p ) و نگرش (0/019 =p ) و بر حسب سن فقط نمرات مهارت (0/017 =p ) تفاوت معنی‌دار داشت. تحلیل کیفی، چالش‌های نظام آموزش کارکنان را در سه مضمون اصلی نشان داد: چالش‌های ساختاری (محدودیت زمان و فشار کاری، ضعف نیازسنجی و برنامه‌ریزی آموزشی، محدودیت منابع و زیرساخت آموزشی و حمایت مدیریتی و نظام انگیزشی ناکافی)؛ چالش‌های فرایندی (ناهمخوانی محتوای دوره‌ها با نیازهای شغلی، چالش‌های مرتبط با مدرسان، غلبه روش‌های غیرفعال آموزش و ضعف ارزشیابی و بازخورد)؛ و چالش‌های زمینه‌ای (فرهنگ یادگیری مستمر ناکافی، انگیزش ناکافی برای مشارکت، ادراک مشارکت‌کنندگان از محدود بودن انتقال یادگیری و کاهش ارزش ادراک‌شده آموزش). نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد اگرچه کارکنان و مدیران نگرش مثبت و پذیرش نسبی نسبت به آموزش‌های ضمن خدمت دارند، اما این فرآیند با چالش‌های جدی در مراحل نیازسنجی، طراحی، اجرا، ارزشیابی و حمایت‌های پس از آموزش مواجه است. این محدودیت‌ها به‌ویژه در زمینه کاربردی‌سازی آموخته‌ها در محیط کار نقش کلیدی ایفا می‌کنند. برای بهبود اثربخشی ادراک‌شده و تسهیل انتقال یادگیری به محیط عملیاتی، بازنگری در سیاست‌های آموزشی ضروری است. این بازنگری باید بر نیازسنجی دقیق مبتنی بر شرح وظایف شغلی، طراحی محتوای کاربردی با متدهای یادگیری فعال، توانمندسازی مدرسان و به‌ویژه تقویت حمایت‌های مدیریتی و سیستم‌های ارزشیابی مستمر تمرکز نماید.  </div> <div style="text-align: justify;">Background: In-service training of healthcare staff is one of the key components of professional development and improving the quality of services. However, previous evidence indicates that the extent of applying learned material in the workplace can be influenced by individual, organizational, and process factors. This study aimed to evaluate the perceived effectiveness of in-service training and identify its challenges and harms from the perspectives of staff and managers in a teaching hospital in Yazd. Methods: This study was conducted using a sequential explanatory mixed-methods design in 2024–2025. In the quantitative phase, 309 employees were selected through stratified random sampling proportional to size and completed Esmaili’s 24-item In-Service Training Effectiveness Questionnaire. This instrument assesses employees’ perceptions of the effect of training on three dimensions: knowledge development, skill improvement, and attitude creation/change, using a 5-point Likert scale, with a total score range of 24–120. Quantitative data were analyzed using independent t-tests and one-way analysis of variance with SPSS 26. In the qualitative phase, quantitative findings were used to gain a deeper understanding of employees’ perceptions of training effectiveness and to guide the interviews. At this stage, semi-structured interviews were conducted with 30 purposively selected managers and employees. Qualitative data were analyzed using directed thematic analysis based on the structural, process, and contextual dimensions of the three-pronged model using MaxQDA 2020 software. Results: The mean total perceived effectiveness score was 87.57 ± 27.68 (out of 120; 73% of the maximum). The mean scores for knowledge development, skill improvement, and attitude creation/change were 21.86 ± 6.71 (out of 30), 25.79 ± 7.88 (out of 35), and 39.91 ± 13.43 (out of 55), respectively; after standardization for the number of items, the three dimensions were at a similar level (72.6 % to 73.7 % of the maximum). Scores on all three dimensions differed significantly by job group, educational level, employment status, and work experience (P < 0.001). By gender, skill improvement (P = 0.045) and attitude change (P = 0.019) differed significantly, and by age, only skill improvement did (P = 0.017). Qualitative analysis revealed the challenges of the staff training system in three main themes: structural challenges (time constraints and work pressure, poor needs assessment and educational planning, limited resources and educational infrastructure, and inadequate managerial support and motivational system); process challenges (mismatch of course content with job needs, challenges related to instructors, dominance of passive teaching methods, and poor evaluation and feedback); and contextual challenges (insufficient continuous learning culture, inadequate motivation for participation, participants' perception of limited training transfer, and reduced perceived value of training). Conclusion: The findings of this study indicate that although employees and managers have a positive attitude and relative acceptance toward in-service training, this process faces serious challenges in needs assessment, design, implementation, evaluation, and post-training support. These limitations play a key role, particularly in the application of learning in the workplace. To improve perceived effectiveness and facilitate the transfer of learning to the operational environment, revising training policies is essential. This revision should focus on accurate needs assessment based on job descriptions, designing practical content with active learning methods, empowering instructors, and especially strengthening managerial support and continuous evaluation systems.  </div> آموزش ضمن کار, توسعه کارکنان, اثربخشی برنامه, ارزشیابی On-the-Job training, Staff development, Program effectiveness, Evaluation 59 79 http://mshsj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1024-1&slc_lang=fa&sid=1 Najmeh Baghian نجمه باقیان No Ph.D. of Healthcare Services Management, Clinical Research Development Center, Shahid Dr. Rahnamoon Hospital, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran دکتری مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، مرکز توسعه تحقیقات بالینی، بیمارستان شهید دکتر رهنمون، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی، یزد، ایران Mohammad Ranjbar محمد رنجبر No Professor, Health Management and Policy Research Center, Department of Health Management and Economics, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran استاد، مرکز تحقیقات مدیریت و سیاست‌گذاری سلامت، گروه علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی، یزد، ایران Adel Eftekhari عادل افتخاری No Assistant Professor, Department of Nursing, Meybod School of Medical Sciences, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran استادیار، گروه پرستاری، دانشکده علوم پزشکی میبد، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی، یزد، ایران Nahid Khodami ناهید خدامی No Ph.D. student of Biostatistics, Department of Biostatistics and Epidemiology, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran دانشجوی دکتری آمار زیستی، گروه‌ آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی، یزد، ایران Mohammad Sadegh Abolhasani محمد صادق ابوالحسنی No Ph.D. of Public Administration, Clinical Research Development Center, Shahid Dr. Rahnamoon Hospital, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran دکتری مدیریت دولتی، مرکز توسعه تحقیقات بالینی، بیمارستان شهید دکتر رهنمون، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی، یزد، ایران Zohreh Sadat Alavi زهره السادات علوی zohrehsalavi@gmail.com Yes MSc in Healthcare Services Management, Department of Health Management and Economics, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، گروه علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران