دوره 11، شماره 1 - ( 1405 )
جلد 11 شماره 1 صفحات 37-24 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Nik Eghbali S, Rajabi M, Hafezi B. Identifying the Spatial Spillover Effects of Renewable Energy Consumption and Industrialization on Health Costs in Iranian Provinces. Manag Strateg Health Syst. 2026; 11 (1) :24-37
URL: http://mshsj.ssu.ac.ir/article-1-891-fa.html
URL: http://mshsj.ssu.ac.ir/article-1-891-fa.html
نیک اقبالی سیروس، رجبی مصطفی، حافظی بهار. شناسایی اثرات سرریز فضایی مصرف انرژی‌های تجدید پذیر و صنعتی شدن بر هزینه‌های سلامت استان‌های ایران. راهبردهای مدیریت در نظام سلامت. 1405; 11 (1) :24-37
1- دانشجوی دکتری اقتصاد سلامت، گروه اقتصاد، دانشکده حقوق و اقتصاد، واحد خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی‌شهر، ایران
2- استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده حقوق و اقتصاد، واحد خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی‌شهر، ایران ،rajabi@jukhsh.ac.ir
3- استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، واحد خوراسگان، دانشگاه آزاد اسلامی، خوراسگان، ایران
2- استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده حقوق و اقتصاد، واحد خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی‌شهر، ایران ،
3- استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، واحد خوراسگان، دانشگاه آزاد اسلامی، خوراسگان، ایران
چکیده: (71 مشاهده)
زمینه و هدف: بررسی عوامل اثرگذار بر هزینه‌های سلامت در استان‌ها، فرصت برنامه‌ریزی را برای سیاست‌گذاران اقتصاد سلامت فراهم می‌نماید. هدف از این مطالعه، شناسایی اثرات مستقیم و غیرمستقیم (سرریزهای فضایی) عوامل مؤثر بر هزینه‌های سلامت در استان‌های ایران بود که شامل متغیرهای صنعتی شدن (ارزش‌افزوده بخش صنعت)، مصرف انرژی‌های تجدید پذیر، سوخت‌های فسیلی، دی‌اکسید کربن منتشرشده و نرخ شهرنشینی می‌شد.
روش پژوهش: این پژوهش، یک پژوهش توصیفی- تحلیلی مبتنی بر تحلیل ثانویه و مدل‌سازی اقتصادسنجی فضایی، به بررسی عوامل مؤثر بر هزینه‌های سلامت در ۳۱ استان کشور طی دوره زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ پرداخته است. ابتدا، داده‌های موردنیاز از منابع معتبر کتابخانه‌ای، ترازنامه‌های انرژی وزارت نیرو و هیدروکربوری وزارت نفت و گزارش‌ها و سالنامه‌های مرکز آمار ایران و بانک مرکزی گردآوری و پردازش گردید. سپس، با استفاده از مدل‌های اقتصادسنجی فضایی، اثرات مستقیم و غیرمستقیم (سرریزهای فضایی) عوامل مؤثر بر هزینه‌های سلامت استان‌ها بررسی و تحلیل شد.
یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که فرآیند صنعتی شدن (ارزش‌افزوده بخش صنعت)، مصرف انرژی‌های تجدید ناپذیر و میزان انتشار گاز دی‌اکسید کربن، هم بر هزینه‌های سلامت در سطح استان (اثر مستقیم) و هم بر هزینه‌های سلامت استان‌های هم‌جوار (اثر سرریز فضایی) تأثیر مثبت و معنی‌داری دارند. در مقابل، مصرف انرژی‌های تجدید پذیر با رویکردی معکوس، اثر منفی و معنی‌داری بر هزینه‌های سلامت نشان داد؛ به‌طوری‌که افزایش مصرف این نوع انرژی‌ها، منجر به کاهش هزینه‌های سلامت در استان موردنظر و همچنین کاهش هزینه‌های سلامت در استان‌های مجاور (از طریق اثرات سرریز) می‌گردد. شایان‌ذکر است که در این مدل، اثر نرخ شهرنشینی در سطح ده درصد بر هزینه‌های سلامت، ازنظر آماری معنی‌دار احراز گردید.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که صنعتی شدن، مصرف سوخت‌های فسیلی و شهرنشینی، از طریق اثرات مستقیم و سرریز فضایی به شکلی معنی‌دار باعث افزایش هزینه‌های سلامت در استان‌ها می‌شوند و پیامدهای منفی توسعه صنعتی و آلایندگی ناشی از آن، از مرزهای جغرافیایی استان‌های تولیدکننده فراتر رفته است. پیشنهاد می‌گردد در مسیر توسعه صنعتی و گسترش اقتصاد، با بهره‌گیری از پتانسیل‌های موجود، از طریق ارائه مشوق‌های فعال به فعالان اقتصادی جهت جایگزینی انرژی‌های تجدید ناپذیر با منابع پاک (نظیر انرژی‌های آبی، بادی و خورشیدی)، هزینه‌های سلامت را در سطح کل کشور کاهش داد.
روش پژوهش: این پژوهش، یک پژوهش توصیفی- تحلیلی مبتنی بر تحلیل ثانویه و مدل‌سازی اقتصادسنجی فضایی، به بررسی عوامل مؤثر بر هزینه‌های سلامت در ۳۱ استان کشور طی دوره زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ پرداخته است. ابتدا، داده‌های موردنیاز از منابع معتبر کتابخانه‌ای، ترازنامه‌های انرژی وزارت نیرو و هیدروکربوری وزارت نفت و گزارش‌ها و سالنامه‌های مرکز آمار ایران و بانک مرکزی گردآوری و پردازش گردید. سپس، با استفاده از مدل‌های اقتصادسنجی فضایی، اثرات مستقیم و غیرمستقیم (سرریزهای فضایی) عوامل مؤثر بر هزینه‌های سلامت استان‌ها بررسی و تحلیل شد.
یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که فرآیند صنعتی شدن (ارزش‌افزوده بخش صنعت)، مصرف انرژی‌های تجدید ناپذیر و میزان انتشار گاز دی‌اکسید کربن، هم بر هزینه‌های سلامت در سطح استان (اثر مستقیم) و هم بر هزینه‌های سلامت استان‌های هم‌جوار (اثر سرریز فضایی) تأثیر مثبت و معنی‌داری دارند. در مقابل، مصرف انرژی‌های تجدید پذیر با رویکردی معکوس، اثر منفی و معنی‌داری بر هزینه‌های سلامت نشان داد؛ به‌طوری‌که افزایش مصرف این نوع انرژی‌ها، منجر به کاهش هزینه‌های سلامت در استان موردنظر و همچنین کاهش هزینه‌های سلامت در استان‌های مجاور (از طریق اثرات سرریز) می‌گردد. شایان‌ذکر است که در این مدل، اثر نرخ شهرنشینی در سطح ده درصد بر هزینه‌های سلامت، ازنظر آماری معنی‌دار احراز گردید.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که صنعتی شدن، مصرف سوخت‌های فسیلی و شهرنشینی، از طریق اثرات مستقیم و سرریز فضایی به شکلی معنی‌دار باعث افزایش هزینه‌های سلامت در استان‌ها می‌شوند و پیامدهای منفی توسعه صنعتی و آلایندگی ناشی از آن، از مرزهای جغرافیایی استان‌های تولیدکننده فراتر رفته است. پیشنهاد می‌گردد در مسیر توسعه صنعتی و گسترش اقتصاد، با بهره‌گیری از پتانسیل‌های موجود، از طریق ارائه مشوق‌های فعال به فعالان اقتصادی جهت جایگزینی انرژی‌های تجدید ناپذیر با منابع پاک (نظیر انرژی‌های آبی، بادی و خورشیدی)، هزینه‌های سلامت را در سطح کل کشور کاهش داد.
واژه‌های کلیدی: هزینه سلامت، مصرف انرژی تجدید پذیر، انتشار گاز دی‌اکسید کربن، صنعتی شدن، اقتصادسنجی فضایی، استان‌های ایران
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
