دوره 10، شماره 4 - ( 1404 )
جلد 10 شماره 4 صفحات 373-355 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Roozbahani M H. A Scoping Review of Digital Twins’ Applications and Challenges in Healthcare and Medicine. Manage Strat Health Syst 2026; 10 (4) :355-373
URL: http://mshsj.ssu.ac.ir/article-1-893-fa.html
URL: http://mshsj.ssu.ac.ir/article-1-893-fa.html
روزبهانی محمدحسین. مروری جامع بر کاربردها و چالشهای دوقلوهای دیجیتال در پزشکی و سلامت. راهبردهای مدیریت در نظام سلامت. 1404; 10 (4) :355-373
استادیار، گروه مهندسی نانو فناوری، دانشکده فناوریهای نوین، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران ، roozbahani@iust.ac.ir
چکیده: (19 مشاهده)
زمینه و هدف: با گسترش کلاندادههای سلامت و پیشرفتهای هوش مصنوعی و مدلسازی محاسباتی، فناوری دوقلوی دیجیتال بهعنوان رویکردی نوین برای شبیهسازی و تحلیل سیستمهای پیچیده مورد توجه قرار گرفته است. در پزشکی، دوقلوی دیجیتال پزشکی (Medical Digital Twin: MDT) میتواند با ایجاد بازنمایی پویا از بیمار یا فرایندهای درمانی، امکان پیشبینی روند بیماری، پایش وضعیت بیمار و پشتیبانی از تصمیمگیری بالینی را فراهم کند. هدف این مطالعه مرور نظاممند کاربردها، فرصتها و چالشهای MDT در حوزه سلامت با رویکردی سیستمی است.
روش پژوهش: این پژوهش یک مطالعه مروری مبتنی بر دستورالعمل پریزما است. جستجوی نظاممند در پایگاههای PubMed، Web of Science، Scopus و Google Scholar با استفاده از کلیدواژههای Digital Twin» «، «Digital Medicine & Health» انجام شد. در مجموع 465 مقاله شناسایی گردید. پس از حذف موارد تکراری و غربالگری عنوان و چکیده، متن کامل مقالات بر اساس معیارهای ورود شامل ارتباط با موضوع، زبان انگلیسی یا فارسی و تمرکز بر کاربرد دوقلوی دیجیتال در سلامت ارزیابی شد. در نهایت 25 مطالعه برای تحلیل انتخاب شدند.
یافتهها: یافتهها نشان میدهد که MDT بهعنوان بستری برای ادغام دادههای مولتیمودال بالینی، ژنتیکی و فیزیولوژیک، میتواند در طیفی از کاربردهای پزشکی مورد استفاده قرار گیرد. این کاربردها شامل مدیریت بیمارستان و بهینهسازی فرایندهای درمانی، طراحی و ارزیابی تجهیزات پزشکی و جراحی، کشف و توسعه دارو، پزشکی شخصیسازیشده، شبیهسازی فیزیولوژی انسان و طراحی کارآزماییهای بالینی است. تحلیل مطالعات نشان داد که تمرکز اصلی پژوهشها بر کاربردهای فناورانه و بالینی بوده و توجه کمتری به ابعاد سیستمی از جمله نقش دوقلوی دیجیتال در حوزه نیروی انسانی سلامت و حکمرانی نظام سلامت شده است. همچنین چالشهایی نظیر یکپارچهسازی دادههای ناهمگون، تفسیرپذیری و تعمیمپذیری مدلهای هوش مصنوعی، امنیت و حریم خصوصی دادهها و نیاز به زیرساختهای محاسباتی مقیاسپذیر از موانع مهم توسعه این فناوری محسوب میشوند.
نتیجهگیری: توسعه و استقرار مؤثر دوقلوی دیجیتال پزشکی نیازمند رویکردی سیستمی است که علاوه بر پیشرفتهای فناورانه، زیرساختهای دادهای یکپارچه، استانداردهای قابلیت همکاری و چارچوبهای حکمرانی داده را نیز در بر گیرد. تقویت همکاریهای بینرشتهای میان پزشکان، متخصصان داده، مهندسان و سیاستگذاران میتواند زمینه استفاده ایمن و اثربخش از این فناوری را فراهم سازد. در صورت رفع چالشهای فنی و زیرساختی، MDT میتواند بهعنوان ابزاری راهبردی در تحقق پزشکی پیشبینیکننده و شخصیسازیشده و نیز بهبود تصمیمگیری مدیریتی در نظام سلامت نقش مهمی ایفا کند.
روش پژوهش: این پژوهش یک مطالعه مروری مبتنی بر دستورالعمل پریزما است. جستجوی نظاممند در پایگاههای PubMed، Web of Science، Scopus و Google Scholar با استفاده از کلیدواژههای Digital Twin» «، «Digital Medicine & Health» انجام شد. در مجموع 465 مقاله شناسایی گردید. پس از حذف موارد تکراری و غربالگری عنوان و چکیده، متن کامل مقالات بر اساس معیارهای ورود شامل ارتباط با موضوع، زبان انگلیسی یا فارسی و تمرکز بر کاربرد دوقلوی دیجیتال در سلامت ارزیابی شد. در نهایت 25 مطالعه برای تحلیل انتخاب شدند.
یافتهها: یافتهها نشان میدهد که MDT بهعنوان بستری برای ادغام دادههای مولتیمودال بالینی، ژنتیکی و فیزیولوژیک، میتواند در طیفی از کاربردهای پزشکی مورد استفاده قرار گیرد. این کاربردها شامل مدیریت بیمارستان و بهینهسازی فرایندهای درمانی، طراحی و ارزیابی تجهیزات پزشکی و جراحی، کشف و توسعه دارو، پزشکی شخصیسازیشده، شبیهسازی فیزیولوژی انسان و طراحی کارآزماییهای بالینی است. تحلیل مطالعات نشان داد که تمرکز اصلی پژوهشها بر کاربردهای فناورانه و بالینی بوده و توجه کمتری به ابعاد سیستمی از جمله نقش دوقلوی دیجیتال در حوزه نیروی انسانی سلامت و حکمرانی نظام سلامت شده است. همچنین چالشهایی نظیر یکپارچهسازی دادههای ناهمگون، تفسیرپذیری و تعمیمپذیری مدلهای هوش مصنوعی، امنیت و حریم خصوصی دادهها و نیاز به زیرساختهای محاسباتی مقیاسپذیر از موانع مهم توسعه این فناوری محسوب میشوند.
نتیجهگیری: توسعه و استقرار مؤثر دوقلوی دیجیتال پزشکی نیازمند رویکردی سیستمی است که علاوه بر پیشرفتهای فناورانه، زیرساختهای دادهای یکپارچه، استانداردهای قابلیت همکاری و چارچوبهای حکمرانی داده را نیز در بر گیرد. تقویت همکاریهای بینرشتهای میان پزشکان، متخصصان داده، مهندسان و سیاستگذاران میتواند زمینه استفاده ایمن و اثربخش از این فناوری را فراهم سازد. در صورت رفع چالشهای فنی و زیرساختی، MDT میتواند بهعنوان ابزاری راهبردی در تحقق پزشکی پیشبینیکننده و شخصیسازیشده و نیز بهبود تصمیمگیری مدیریتی در نظام سلامت نقش مهمی ایفا کند.
واژههای کلیدی: دوقلوی دیجیتال پزشکی، سلامت دیجیتال، هوش مصنوعی، نظام سلامت، ارکان نظام سلامت سازمان جهانی بهداشت
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
