دوره 7، شماره 3 - ( 1401 )                   جلد 7 شماره 3 صفحات 209-206 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Valaee sharif F, Ghasemzadeh P. Health Inequalities during the COVID-19 Pandemic. Manage Strat Health Syst 2022; 7 (3) :206-209
URL: http://mshsj.ssu.ac.ir/article-1-613-fa.html
والایی شریف فائزه، قاسم زاده پیوند. نابرابری‌های سلامت در دوران همه‌گیری کووید-19. راهبردهای مدیریت در نظام سلامت. 1401; 7 (3) :206-209

URL: http://mshsj.ssu.ac.ir/article-1-613-fa.html


استادیار، گروه اقتصاد و مدیریت دارو، دانشکده داروسازی و علوم دارویی، علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ، pghasemzadeh.24@gmail.com
چکیده:   (371 مشاهده)
سردبیر محترم
همه‌گیری‌ها با اثرات مخرب چشمگیری بر سلامت، اقتصاد، جامعه و امنیت در سطح ملی و جهانی همراه هستند. اثرات منفی پاندمی جدی است و نه‌تنها جان میلیون‌ها انسان در جهان را به خطر می‌اندازد بلکه منجر به زیان اقتصادی زیادی از طریق هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم می­شود. در سراسر دنیا سه گروه، بیشتر در معرض ابتلا و مرگ‌ومیر ناشی از کووید-۱۹ قرار دارند و بار بیماری به این سه گروه بیش از سایرین تحمیل شده است: ۱) افراد سالمند و افراد با بیماری زمینه­ای۲) افراد محروم ازنظر اجتماعی اقتصادی ۳) اقلیت‌های قومی و نژادی ۱)
سن و بیماری زمینه­ای
تقریبا نیمی از مرگ­و­میر­های ناشی از کووید-۱۹ را افراد سالمند بالاتر از ۶۰ سال و یا ساکنین خانه سالمندان تشکیل داده­اند (۲). مناطقی از تهران که جمعیت افراد سالمند بالاتر بوده­ است، نرخ ابتلا به کووید-۱۹، بستری در بیمارستان و مرگ­و­میر بیشتری داشته‌اند (۴). علاوه بر سن، بیماری زمینه‌ای نیز در شیوع و شدت ابتلا به بیماری کووید-۱۹ اثرگذار است (۵). طبق یک مطالعه، ۱۰/۸۹درصد مراجعه­کنندگان مبتلا به کووید-۱۹ یکی از بیمارستان­های تهران، به بیماری زمینه­ای مبتلا بودند (۶). در زمان پاندمی کووید-۱۹ در ایران شیوع اضطراب و افسردگی در میان مبتلایان به بیماری زمینه­ای نسبت به افرادی که بیماری زمینه­ای نداشته­اند بیشتر بوده است. هم‌زمان با درگیر شدن سیستم درمانی با همه­گیری، بیمارانی که از پیش به بیماری زمینه­ای مبتلا بوده‌اند با احتمال کمتری می­توانند خدمات درمانی دریافت کنند. کم­ شدن دسترسی به خدمات درمانی به نابرابری­هایی که در بیماری­های زمینه­ای وجود دارد و نتایج وخیم ناشی از همه­گیری در مناطق محروم دامن می­زند (۷).
وضعیت اجتماعی-اقتصادی
شیوع متفاوت بیماری­های زمینه­ای در طبقات متفاوت اجتماعی-اقتصادی، در بستری از نابرابری­های "عوامل اجتماعی تعیین‌کننده سلامتی" (SDH) Social Determinants of Health به وجود می­آید (۵). SDH عوامل غیردرمانی هستند که بر سلامتی اثر­گذارند. محل تولد، شرایط محل زندگی و کار، وضعیت اشتغال، تحصیلات، درآمد، دسترسی به خدمات درمانی و تبعیض اجتماعی از عواملی هستند که می­توانند بر برابری سلامت افراد جامعه اثرگذار باشند. درواقع، بیماری و سلامتی یک نوع گرادیان را دنبال می­کنند؛ هرچه سطح اجتماعی-اقتصادی پایین­تر باشد، وضعیت سلامتی بدتر و شیوع بیماری‌های زمینه­ای نیز بیشتر است (۵,۷,۸). تبعات اجتماعی و اقتصادی همه­گیری نیز طبقات پایین­تر اجتماعی-اقتصادی را بیشتر تحت تأثیر قرار داده است (۷,۹). پاندمی کووید-۱۹ علاوه بر تحت تأثیر قرار دادن اقتصاد خانواده­ها، در اقتصاد دولت­ها، مراکز درمانی و بیمه­ها نیز اثرات منفی بر جای گذاشته است (۱۰). میزان استرس، اضطراب و افسردگی در دوران پاندمی کووید-۱۹ نیز با وضعیت سلامتی، اقتصادی و سطح تحصیلات پایین­تر ارتباط معکوس دارد (۱۱).
به­سر­بردن در شرایط تحریم و ناپایداری اوضاع اقتصادی ایران پیش از همه­گیریکووید-۱۹ باعث شد شروع همه­گیری به افزایش شکاف طبقاتی میان گروه­های مختلف جامعه بیانجامد. به عبارتی، افراد ثروتمند با دارا بودن امنیت شغلی بهتر، شرایط اجتناب از قرار گرفتن در معرض ویروس را داشتند، اما افراد محروم­تر، بیشتر در معرض ابتلا یا مرگ‌ومیر قرار می­گرفتند (۹). در اوایل همه­گیری، کسب‌وکارهای غیرضروری به مدت ۱۵ روز بسته شدند و تا مدتی فعالیت بسیاری از مشاغل محدود شد (۱۲). به‌طوری‌که نتایج اقتصادی منفی همه­گیری در گروه­های شغلی مختلف به‌صورت کاهش درآمد و امنیت شغلی بروز پیدا کرد. سن بیش از ۵۰ سال، سطح تحصیلات پایین، اشتغال در بخش خصوصی و مشاغل آزاد، نداشتن محل کسب، فراهم نبودن مرخصی استعلاجی در میان کسب­و­کار­های کوچک و بخش خصوصی از عواملی است که کارکنان را بیشتر در معرض ویروس قرار می­دهد (۱۳).
شغل نه­تنها از طریق میزان درآمد بر وضعیت سلامتی نقش دارد، بلکه به‌طور مستقیم هم اثر­گذار است و یکی از معیار­های مهم نابرابری در سلامت تلقی می­شود (۱۴). نابرابری­های شغلی، کارکنان را در معرض شرایط کاری نابهنجار مانند کار طولانی، دستمزد کم، نا­امنی شغلی و افزایش خطر ابتلا به بیماری­های زمینه­ای قرار می­دهد. ازلحاظ روانی، احساس زیر­دست بودن به علت اتخاذ شغل­های پایین­تر در هرم جامعه، پاسخ­های فیزیولوژیک استرس را برمی‌انگیزد و در طولانی‌مدت منجر به سرکوب ایمنی و ابتلا به بیماری­های جسمی و روانی خواهد شد (۵). شغل از طریق سطح در­آمد به‌عنوان یکی از شاخص­های تعیین­کننده اجتماعی سلامتی با سلامت افراد نسبت مستقیم دارد (۱۴). در دوران همه‌­گیری، محدودیت مالی خانواده­ها در تأمین لوازم محافظت شخصی یکی از دلایل پیروی ­نکردن افراد از پروتکل­‌های بهداشتی است (۱۵).
خطر بیکاری در میان مشاغلی که از حاشیه سود کمتری برخوردارند، بیشتر است ضمن اینکه تبعات اقتصادی همه­گیری آن‌ها را در معرض کاهش درآمد بیشتری قرار می­دهد (۷). علائم افسردگی و اضطراب نیز در میان افراد بیکار در دوران پاندمی بیشتر از افراد شاغل بوده است (۱۶). در تیرماه سال ۱۳۹۹، هرچه نرخ بیکاری در منطقه‌ای بیشتر بود، نرخ ابتلا به کووید-۱۹ هم بیشتر بوده است. در مناطقی که نرخ بیکاری بیشتر است، افراد از درآمد کمتر، امنیت شغلی پایین­تر و بیمه بیکاری و سلامت کمتری برخوردارند. این افراد علی­رغم خطرات تهدیدکننده سلامتی در دوران همه­گیری، مجبور به ادامه کار و استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی پرازدحام بوده­اند (۴). استفاده از وسایل حمل­و­نقل عمومی از­جمله عواملی است که افراد را در معرض ابتلای بیشتر به کووید-۱۹ قرار می­دهد (۷). ۲۶/۵ درصد موارد ابتلا به کووید-۱۹ به دلیل استفاده از وسایل حمل­و­نقل عمومی گزارش شده است (۱۷). مطالعه­ای که در دوران همه­گیری کووید-۱۹ در تهران انجام شد نشان داد، هرچه مالکیت خودرو در یک منطقه کمتر باشد، میزان ابتلا به کووید-۱۹ بیشتر خواهد بود (۷).
علاوه بر وضعیت شغلی و میزان درآمد، نابرابری­های حوزه مسکن احتمال وقوع تأثیرات منفی بر سلامت افراد را بیشتر می­کند و احتمال ابتلا به پاندمی­ها مانند کووید-۱۹ از این شرایط مستثنی نیست. عدم کیفیت محل زندگی می­تواند منجر به وجود آمدن مشکلاتی نظیر بیماری­های تنفسی شود. وجود تراکم جمعیتی زیاد در محله­های محروم­تر، خانه­های کوچک‌تر و نزدیک به یکدیگر و دسترسی کمتر به فضای سبز، احتمال انتقال ویروس کووید-۱۹ را بیشتر می­کند. پیروی از توصیه‌های پیشگیرانه کووید-۱۹ در حومه شهرها به دلیل امکانات ناکافی زندگی و ازدحام خانوارها تقریباً غیرممکن است. به‌طورکلی، در مناطق فقیر و محروم شهری، مرگ‌ومیر ناشی از کووید-۱۹ بیشتر از سایر مناطق بوده است (۴,۵,۱۵).
اقلیت‌های قومی و نژادی
اقلیت­های قومی و نژادی نیز با احتمال بیشتری به بیماری­های زمینه­ای که خطر ابتلا به کووید-۱۹ را افزایش می‌دهند، مبتلا هستند. این مسئله تصادفی نیست بلکه نتیجه نابرابری­های ساختاری و اجتماعی مداوم است (۲). برای مثال کارگران افغانستانی به‌ناچار در دوران پاندمی از وسایل حمل­و­نقل عمومی برای رسیدن به محل کار استفاده می­کنند و حتی باوجود خطر ابتلا به کووید-۱۹ هرروز سرکار حاضر می­شوند. همچنین این افراد بیشتر به بیماری­های روحی روانی دچار می­شوند و کیفیت زندگی آن‌ها نیز پایین­تر است (۱۷).
درمجموع، نابرابری‌هایی که در دوران همه­گیری شاهد آن بوده­ایم با نابرابری­های اجتماعی-اقتصادی و عوامل اجتماعی تعیین‌کننده سلامتی در ارتباط است و طبقه محروم اقتصادی و افراد سالمند را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است. اتخاذ اقداماتی جهت از ­بین بردن عواملی که به نابرابری‌های سلامت و اقتصاد دامن می­زنند، ضروری است.
 
متن کامل [PDF 234 kb]   (224 دریافت) |   |   متن کامل (HTML)  (238 مشاهده)  
نوع مطالعه: نامه به سردبیر | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/7/16 | انتشار: 1401/9/29

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله راهبردهای مدیریت در نظام سلامت می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2024 CC BY-NC 4.0 | Management Strategies in Health System

Designed & Developed by : Yektaweb